บัณฑิต ไกรวิจิตร
คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี
บทคัดย่อ
ชาลส์ เทย์เลอร์ (Charles Taylor) นักวิชาการประเทศแคนาดา ได้นำเสนอแนวคิดพหุนิยมทางวัฒนธรรมเป็นนโยบายจัดการกับความแตกต่างและหลากหลายของพลเมืองประเทศ ในบทความชื่อ “การเมืองแห่งการรับรู้และความมีศักดิ์ศรี” (Multiculturalism and ‘The politics of recognition) การรับรู้ (recognition) และความมีศักดิ์ศรี (dignity) คือประเด็นใจกลางสำคัญในการประสานพลเมืองให้สามารถอยู่ร่วมกันได้ โดยทุกฝ่ายให้ความยอมรับในความหลากหลาย แต่เมื่อนำมาสู่การปฏิบัติกลับถูกวิพากษ์วิจารณ์กันและมีข้อโต้แย้งรุนแรง ข้อเสนอการรับรู้มาจากการสร้าง/สงวน อัตลักษณ์ของปัจเจกและสังคม ซึ่งก็จะนำพามาสู่การมีศักดิ์ศรีเสมอกัน เบื้องหลังแนวคิดมาจากสมมติฐานว่า ‘มนุษย์ทุกคนเหมือนกัน’ จึงเท่ากับเป็นการเกลื่อนกลบความแตกต่างซึ่งขัดแย้งกันเอง เมื่อนำมาใช้จึงเกิดปัญหาที่แก้ไขยาก เพราะต้องต่อสู้เพื่อนำเสนออัตลักษณ์ของตนเอง/กลุ่ม ให้โดดเด่น คนที่ทำไม่ได้ก็พ่ายแพ้ในเกมการรับรู้ ดังนั้นนโยบายการกระจายทรัพยากรโดยอิงแอบการรับรู้จึงไม่เกิดการการกระจายทรัพยากรทางสังคมได้อย่างทั่วถึง เป็นเพียงการกระจายอำนาจแก่ผู้นำทางเศรษฐกิจ เครือข่าย และนักการเมือง การกระจายคุณค่าจึงไม่เกิดการกระจายคุณค่าอย่างยุติธรรมและเท่าเทียมในสังคมพหุ แนวทางแก้ไข คือการสร้างความยุติธรรมให้เกิดระหว่างบุคคล/กลุ่ม การสร้างการรับรู้ไม่ควรตอกย้ำความแตกต่างจนสร้างความขัดแย้งตลอดเวลา สำหรับประเทศไทยแล้วมีปัญหาในเรื่องการเก็บกดความแตกต่างและหลากหลาย หากจะนำแนวคิดพหุนิยมทางวัฒนธรรมมาประยุกต์ใช้ นอกจากจะต้องลดอำนาจศูนย์กลางแล้วยังต้องคำนึงถึงการกระจายความสนใจการรับรู้สู่รากหญ้า (grass root) ชนกลุ่มน้อย (minority) คนที่แตกต่างระดับปัจเจก มิเช่นนั้นแล้วแนวคิดพหุนิยมทางวัฒนธรรมก็จะเป็นเพียงการเมืองการกระจายคุณค่าผลประโยชน์สู่ผู้นำทางการเมืองท้องถิ่นซึ่งพิชิตการแข่งขันการรับรู้ในระดับชาติได้สำเร็จเหนือมวลชนคนรากหญ้าและคนเบี้ยล่าง (subaltern)
